Dahilde İşleme Teşvik Danışmanlığı

Evet, teşvikten yararlanabilmek için öncelikle Ticaret Bakanlığına başvuru yapılarak belge alınmalıdır. Belge proje bazlı verilir, başlangıç ve bitiş tarihleri vardır, önce projenin hazırlanıp Ticaret Bakanlığı DYS sisteminden elektronik başvuru yapılması gerekir, uygun görüldüğü takdirde belgenin kullanılması mümkündür.

Üreticiler başvurabilir, yani öncelikle kapasite raporunuz olmalıdır. Başvuru sırasında üretim yapıldığı ispatlanmalıdır. Ticaret Bakanlığı üretiminin yapıldığı fabrikayı görmek ister, ayrıca elektrik faturası ve SGK tahakkukları ile üretimin yapıldığı ispatlanır.

Başvuru ücretsizdir. İlk başvurularda eksikliklerin tamamlatılması vb süreçler zaman alabilir, ortalama 1-2 ay sürebilir.

Evet, Ticaret Bakanlığı DYS sisteminden başvurular online yapılır.

Başvuruda öncelikle kapasite raporu esas alınır. Ayrıca Ticaret Bakanlığı Dahilde İşleme sektör genelgelerine uygun hazırlanmalıdır.

DİİB iki ana başlık altında değerlendirilir:

1. Şartlı Muafiyet Sistemi: En yaygın olanı bu türüdür. İthal edilen girdiler için gümrük vergisi ve diğer yükümlülükler teminata bağlanır. İhracat gerçekleştirildiğinde teminat iade edilir.
2. Geri Ödeme Sistemi: Girdiler önce normal gümrük vergileri ödenerek ithal edilir; ardından üretim ve ihracat gerçekleştirildikten sonra ödenen vergiler iade edilir. AB ihracatlarında TEV peşin ödenebilir.

Yurtiçi satışların ve teslimlerin ihracat sayıldığı bir belge türüdür. D1 belge türüne göre avantajları azdır, sadece gümrük vergilerinde avantaj sağlar.

Dahilde İşleme İzin Belgesi bir ihracat teşvik belgesidir. Belge ile gümrük vergilerini ödemeyerek net kar, yurtiçi alımlarda KDV ödemeyerek finansal fayda, ticaret politikası önlemlerine tabi olmayarak zaman ve maliyetten tasarruf ederek rekabet avantajınızı artırırsınız.

1. Maliyet Avantajı: İthalat sırasında ödenmesi gereken gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, anti damping, KDV ve ÖTV vb ithalat vergileri ödenmeyerek teminata bağlanır. Üretim neticesinde işlenmiş ürünlerin ihracatının yapılması ve DİİB belgesinin kapatılmasından sonra teminatlar iade alınır. Bu hem maliyet avantajı sağlar, hem de nakit akışını iyileştirir. Ayrıca, ihracatçı firmanın üretim maliyetlerini önemli ölçüde düşürür ve uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırır.
2. Nakit akışının iyileştirilmesi – finansal fayda: DİİB belgesine sahip firmalar, belge kapsamında KDV Kanunun Geçici 17. Maddesi (tecil-terkin) kapsamında üretimlerinde ve ihracatlarında kullanmak üzere KDV’siz ürün alıp işleme faaliyetlerinde kullanarak ihracatlarını gerçekleştirebilirler.
3. Stok Yönetimi Kolaylığı : Eşdeğer eşya kullanabilirler. Eşdeğer eşya uygulaması çerçevesinde, aynı nitelikteki yerli hammadde kullanılarak üretim yapılabilmesi üretim planlaması ve stok yönetimi açısından esneklik sağlar.
4. Dahilde işleme belgesi olan firmalar bir çok üründe ticaret politikası önemlerinden muaf tutulur, ithalatta uygunluk ve izin belgesi gibi belgeleri rejim kapsamında temin etmelerine gerek kalmadan işlemlerini daha hızlı gerçekleştirme olanağına sahip olurlar.
5. Rekabet Eşitliği: DİİB sayesinde hammadde dünya fiyatlarından temin edilebilir ve rekabet gücü sağlar. Firmalarımızın global pazarlara açılmasını destekler.

Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, anti damping, KDV ve ÖTV, damga vergisi vb ithalat vergileri ödenmeyerek teminata bağlanır. Ticaret Bakanlığı uygulamada değişiklik yapma hakkına sahiptir, yani bazı özel ürünler için vergileri ithalat sırasında tahsil edip, ihracatlar tamamlanıp belge kapatıldıktan sonra iadesi yoluna gidebilir.

Evet, ithalat sırasında gümrük idaresine ithalat vergilerinin toplamı kadar teminat mektubu verilir. Nakit, hazine tahvil ve bonosu da teminat olarak verilebilir.

%10, %5 ve %1 lik indirimli teminatlar mevcuttur, yani ithalat sırasında ithalat vergileri kadar verilmesi gereken teminat bu oranlara düşürülebilir. En kısa yol YYS veya OKSB belgesi almak.

1. YYS sahibi firmalar veya belge/izin müracaat tarihinden önceki iki takvim yılı içerisinde herhangi bir yıl asgari 25 (yirmibeş) milyon ABD Doları tutarında ihracat yapan onaylanmış kişi statü belgesi sahibi imalatçı firmalar %1,
2. Belge/izin müracaat tarihinden önceki iki takvim yılı içerisinde herhangi bir yıl 5 (beş) milyon ABD Doları tutarı (bu tutar dahil) ile 25 (yirmibeş) milyon ABD Doları tutarı arasında ihracat yapan onaylanmış kişi statü belgesi sahibi imalatçı firmalar %5,
3. Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi firmalar %10,
4. Bunların yanında firmaların önceki yıllardaki ihracat ve dahilde işleme performansları dikkate alınarak %10, teminat hakkından yararlanabilirler. 

Geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında indirimli teminat uygulanmaz.

İhracat taahhütleri tamamlanıp, Dış Ticaret Müdürlüğünce DİİB belgesi kapatıldıktan sonra, kapatma yazısı ile gümrük müdürlüklerine başvuru yapılır ve ithalat sırasında verilen teminatlar iade alınır.

Gümrük idaresince yapılan inceleme sonucunda, belge/izin kapsamındaki ithalat esnasında alınan teminatlar, gerçekleşen ihracata tekabül eden oranda (en fazla %90’ı iade edilebilir.) firmaya iade edilir. 

Ama uygulamada bunun çok zor olduğunu söylemeliyim, ihracatları tamamlayıp belgeyi kapatarak teminatları iade almak daha kolay yol.

Aracı ihracatçı: Dahilde işleme izin belgesinde/dahilde işleme izninde taahhüt edilen ihracatı, belge/izin sahibi firmadan tedarik ettiği şekliyle gerçekleştiren belge/izin sahibi olmayan firmadır. 

Aracı ihracatçı kullanabilirsiniz. Ancak ihracat beyannamesi açılmadan önce DİİB belge sahibinin bir dilekçe ile aracı ihracatçıyı kendi DİİB belgesine kaydettirmelidir.

Aracı ihracatçı ile yapılan ihracata ilişkin gümrük beyannamesi üzerinde, belge/izin sahibi ve varsa yan sanayici unvanları ile belge satır kodunun/izne ilişkin beyanname sayısının kaydedilmiş olması gerekir. 

Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni sahibi firma ile aracı ihracatçı arasındaki tüm hukuki sorunlar, aralarında yapacakları sözleşme hükümlerine tabidir. İhracat beyanname konusu işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan eşyanın ithalatı esnasında alınmayan vergiden, aracı ihracatçı ve belge/izin sahibi firma birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamındaki eşyanın ithalatı, belge/izin sahibi firma tarafından yapılabileceği gibi Borçlar Kanununun doğrudan ya da dolaylı temsil hükümlerine göre tayin edilmiş olmak kaydıyla, temsilci aracılığıyla da yapılabilir. 

Önce, temsilci ithalatçı bir dilekçe ile belgeye kaydedilir.

Temsilci aracılığı ile yapılan ithalata ilişkin gümrük beyannamesi üzerinde, belge sahibi firma unvanı ile belge satır kodunun kaydedilmiş olması gerekir. 

İthalatta doğacak sorunlarda veya ithalata aracılık eden temsilcinin eşyayı belge/izin sahibine teslim etmediğinin ve/veya ithal edilen eşyadan farklı bir eşyayı teslim ettiğinin tespiti halinde; ithalata aracılık eden temsilci, beyanname konusu eşyanın ithalatı esnasında alınmayan vergiden belge/izin sahibi firma ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Dahilde işleme izin belgesinin süresi sektörüne göre belirlenir, en fazla 12 (oniki) ay olabilir. 

Ancak, gemi inşaa, komple tesis v.b. ile üretim süreci 12 (oniki) ayı aşan ürünler ve savunma sanayi alanına giren ürünlerin ihracına ilişkin düzenlenen belgenin/iznin süresi, proje süresi kadar tespit edilebilir.

(3) Sürenin başlangıcı, dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin tarihidir. Süre sonu ise, belge/izin süresi (ek süre, haklı ve mücbir sebep ile fevkalade hallere ilişkin süreler dahil) bitiminin rastladığı ayın son günüdür.

Belge süresi: Dahilde işleme izin belgesi üzerinde kayıtlı bulunan ve belge kapsamında ithalat ve/veya ihracat işlemlerinin gerçekleştirileceği ve tüm istisnaların uygulanacağı dönemdir.

Belge süresi sonu: Belge süresi bitiminin rastladığı ayın son günüdür. Örneğin, belge bitiş tarihi 18.07.2026 ise, belgenin süre sonu 30.07.2026’dır.

Belge süre sonu, belgenin bittiği ayın son günüdür. Örneğin, belge bitiş tarihi 19.05.2026 ise, belgenin bitiş tarihi 31.05.2026’dır. Bu tarih ithalat için önem arz eder, çünkü bu tarihten sonra ithalat yapılamaz. İhracatlarda da iki durum söz konusudur, eğer yurtiçi alım yapılmış ise bu tarihten sonra ihracat yapılamaz, ithal edilen ürünlerin ihracatları (Gümrük Kanunu 241. Maddeye göre ceza ödenerek) 2 ay daha yapılabilir.

Hayır, belgenin alındığı tarih başlangıç tarihidir, bu tarihten önceki ithalat veya ihracatlar belgeye saydırılamaz.

Evet, DYS üzerinden ek süre talep edilebilir. 

İhracatın bir kısmının yapılmasına bağlı olarak performans ek süresi, haklı ve mücbir sebep ile fevkalade hallere ilişkin ek süreleri talep etmek mümkündür.

Müeyyide uygulanır.

Eşdeğer eşya: İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde ithal eşyasının yerine kullanılan ve ithal eşyası ile asgari 8 (sekiz)’li bazda gümrük tarife istatistik pozisyonu, ticari kalite ve teknik özellikleri itibarıyla aynı kalite ve nitelikleri taşıyan serbest dolaşımda bulunan eşyadır. Tarım ürünlerinde 12 (oniki)’li bazda gümrük tarife istatistik pozisyonunun aynı olması beklenir.

Kısaca, normal usul hammaddenin önce ithal edilip üretimin yapılması iken, ithalat yapılmadan serbest dolaşımdaki hammadde kullanılarak elde edilen ürünün ihraç edilmesinden sonra ithalat yapılması halidir. 

İşlem görmüş ürünün eşdeğer eşyadan elde edildiği durumlarda, gümrük işlemlerinde ithal eşyası eşdeğer eşya, eşdeğer eşya ise ithal eşyası olarak değerlendirilir.

Önceden ihracat işleminden sonra buna tekabül eden oranda ithal edilen eşya, belge sahibi firma tarafından serbestçe kullanılabilir. Ancak, ihracatı gerçekleştirilmeyen ithal eşyasının, işlem görmüş ürün veya ithal edildiği şekliyle belge sahibi firma ve/veya yan sanayici firmanın stoklarında bulundurulması zorunludur.

Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul, değişmemiş eşya ve ambalaj malzemeleri, ithal edilebileceği gibi, yurt içinden de temin edilebilir. DİİB uygulamasında ithal eşyası gibi değerlendirilir.

KDV Kanunun Geçici 17. Maddesi (tecil-terkin) kapsamında üretimlerinde ve ihracatlarında kullanmak üzere KDV’siz ürün alıp işleme faaliyetlerinde kullanarak ihracatlarını gerçekleştirebilirler.

Öncelikle, KDV Kanunun Geçici 17. Maddesi (tecil-terkin) gereği KDV ödemeden yurtiçinden mal almış olunacaktır. 

Yurt içinden temin edilen eşya için, ikincil işlem görmüş ürün ve döviz kullanım oranı hükümleri uygulanmaz.

Yurt içinden temin edilen eşyanın belge süresi içerisinde işlem görmüş ürün olarak ihracının gerçekleştirilmemesi halinde, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238 inci maddesine göre ceza uygulanmaz. 

KDV tecil-terkin uygulamasında da eşdeğer eşya uygulaması mevcuttur.

Evet. Yan sanayici kullanabilirsiniz, ama belgeye önceden kaydedilmelidir.

Dahilde işleme izin belgesi ihracat taahhüdünü kapatmak için en geç belge süresi sonundan itibaren üç ay içerisinde gerekli belgelerle birlikte ilgili bölge müdürlüğüne başvurulur.

Bağlı bulunulan Bölge Müdürlüğüne kapatma dilekçesi verilir, ayrıca DYS’den kapatma müracaatı yapılmalıdır. 

Sektörüne ve belgesine göre değişmekle beraber, temel olarak şunlara bakılır. 

İhracat taahhütleri yerine getirilmiş olmalıdır.

İthalat ve ihracatlar belge ile uyumlu olmalıdır. (Ticari tanımlar, GTİP vb)

DKO oranı tutturulmalıdır.

TEV varsa ödenmelidir.

Özel şartlar ihlal edilmemelidir.

DİR kapsamında ihracatın, A.TR dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere veya menşe ispat belgeleri eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere, Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere veya Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye yapılması halinde, ihraç ürün içerisinde kullanılan üçüncü ülke menşeli ürünler için (varsa) tahsil edilen vergidir. 

A.TR dolaşım belgesi: Türkiye veya Toplulukta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Katma Protokolde öngörülen tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgedir.

Menşe ispat belgeleri: Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmak üzere ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen ve malın menşeini belirleyen EUR.1 dolaşım sertifikası, EUR-MED dolaşım sertifikası, EUR-MED fatura beyanı veya fatura beyanıdır.

Tercihli vergi uygulamasına baz teşkil eden A.TR dolaşım belgesi veya menşe ispat belgeleri (EUR.1 dolaşım sertifikası, fatura beyanı, EUR-MED dolaşım sertifikası veya EUR-MED fatura beyanı) DİİB sahibi ihracatçı tarafından talep edilmemişse, bu şekilde yapılan ihracatta TEV tahsilatı aranmaz.

Yani, ihracatınızda bu belgeler yok ise TEV doğmaz, ancak bu belgelerden biri varsa TEV doğma ihtimali var demektir.

Döviz kullanım oranı: Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamındaki CIF ithal (yurt içi alımlar hariç) tutarının FOB ihraç tutarına (ikincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre ithalatının yapılması halinde bu ürünün gümrük kıymeti dahil) olan yüzde oranıdır.

Her belgede bir DKO oranı bulunur, örneğin %80 gibi. Belge kapatılırken bu oranın aşılmaması gerekir. Aşılırsa müeyyide uygulanır.

Dahilde işleme izin belgesi: İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata ve/veya yurt içi alımlara imkan sağlayan Bakanlıkça düzenlenen belgedir.

Dahilde işleme izni: İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata imkan sağlayan ve gümrük idaresince verilen izindir.

Dahilde İşleme İzni 2006/12 sayılı Tebliğin 14. Maddesindeki durumlarda düzenlenebilir denmiştir, yani sayılı hallerde izin düzenlenir, diğer durumlarda belge düzenlenir diyebiliriz. Basit işlemler şunlardır; montaj, tamir, boya, elden geçirme, ayarlama, baskı işlemine tabi tutma, asorti etme, etiketleme, ambalajlama, temizleme, eleme, fiziksel boyutun değiştirilmesi, kavrulma, kabuğundan ayırma vb.

Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni müracaatları;

a) İthal eşyasının işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanıldığının tespitinin mümkün olması,

b) Türkiye Gümrük Bölgesindeki (serbest bölgeler hariç) üreticilerin temel ekonomik çıkarları ile Türk malı imajının olumsuz etkilenmemesi,

c) İşleme faaliyetinin, katma değer yaratan ve kapasite kullanımını artıran bir faaliyet olması yanında, işlem görmüş ürünün rekabet gücünü ve ihraç potansiyelini artıran koşullar yaratıyor olması,

ç) Firmaların dahilde işleme izin belgeleri/dahilde işleme izinleri kapsamındaki performansları, kriterleri çerçevesinde değerlendirilir.

Yani, başvurular ürün ve firma bazında ret edilebilir.

Evet yapılabilir. DYS üzerinden revize talebinde bulunulabilir. 

Dahilde işleme izin belgesi, belge kapatma işlemleri sonuçlandırılıncaya kadar revize edilebilir. 

Neler revize edilebilir?

Madde bilgileri (ticari tanım, GTİP, sarfiyat oranları), teminat oranı, süreler, ….

Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, gerçekleşmesi olan kısımlarda değişiklik yapılamaz.

Firmanın kapasite raporu esas alınarak bir proje hazırlanır. Yıllık üretim kapasitesine ve proje süresine göre (belge süreleri sektörlere göre değişir ve genellikle 6-12 ay arası olur) önce ihraç edilecek ürünler (ticari tanım, GTİP, ölçü birimleri vb) belirlenir, kapasite raporunda yer alan sarfiyat oranları ve reçetelere göre ithal edilecek hammadde, yarı mamul, ambalaj vb belirlenir. Üretim sürecinde fire ve yan ürünler oluşuyor ise bunlara da başvuruda yer verilir.   

Başvuru DYS üzerinden Ticaret Bakanlığına gönderilir. Bakanlık sektör genelgelerini de dikkate alarak belgeyi onaylar. 

Belge ancak onaylandıktan sonra kullanılabilir.

Fire: İşleme faaliyetleri sırasında özellikle kuruma, buharlaşma, sızma veya gaz kaçağı şeklinde yitirilen ve imha olan kısım ile ekonomik değeri olmayan atıklardır.

İkincil işlem görmüş ürün: İşleme faaliyetleri sonucunda elde edilen asıl işlem görmüş ürün dışındaki ürünlerdir. Ekonomik değeri varsa muhakkak beyan edilmelidir.

DİİB belgesinin özel şartlar kısmında yazan ve muhakkak uyulması gereken kurallardır.

Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünün, başka bir belgenin ithalat bölümünde belirtilen eşya arasında yer alması şartıyla süresi geçerli belge sahibi firmaya/firmalara yurt içinde satışı ve teslimi yapılabilir. Bu durumda, dahilde işleme izin belgelerinin kapatma işlemi aynı anda veya ihracatı gerçekleştiren firmaların belgelerinin kapatılmasını müteakip yurt içinde teslimi yapan firmanın belgesinin/izninin kapatılması suretiyle sonuçlandırılır.

Hiç kullanılmadı ise iptal edilebilir, kullanıldı ise edilemez kapatma müracaatı yapılmalıdır.

Dahilde işleme ithal edilen ama ihracatı yapılamayan eşya, işlem görmüş ürün ve/veya ithal edildiği şekliyle belge/izin sahibi firma ve/veya yan sanayici firmanın stoklarında bulundurulmalıdır. 

İhracat yapılamayacaksa, belge süresi içerisinde kati ithalat yapılarak vergiler (gecikme faizi ile birlikte) ödenir ve ürün millileştirilebilir. Yada mahrece iade edilebilir.

Dahilde işleme rejiminin ciddi avantajlarının yanında, rejim ihlalinde Gümrük Mevzuatında hatırı sayılır cezalar bulunmaktadır. Ayrıca, Dahilde İşleme Mevzuatında da müeyyideler bulunmakta, özellikle belgenin kapatılması sırasında bu müeyyidelere muhatap olunmaktadır. İlgili ceza ve müeyyide fillerinin iyi bilinmesi ve dikkat edilmesi gerekmektedir.

Usulsüzlüğün derecesine göre aşağıdaki cezalar uygulanabilir.

1. Kaçakçılık Kanununa göre yargılanabilirsiniz. 
2. Gümrük Kanunu 238. Maddeye göre para cezası uygulanabilir.
3. Gümrük Kanunu 241. Maddeye göre para cezası uygulanabilir.
4. 2006/12 Sayılı Tebliğdeki müeyyideler uygulanabilir.