1. Yatırım Teşvik Belgesi nedir?

Yatırım Teşvik Belgesi, devletin bir yatırımcıya verdiği resmi bir taahhüt belgesidir. Belge, yatırımın belirlenen şartlara uygun yapılması halinde yatırımcının hangi devlet desteklerinden (vergi indirimi, muafiyet, prim desteği vb.) yararlanacağını gösterir.

Kısacası amaç şudur: Üretimi, istihdamı ve teknolojiyi artıracak yatırımları teşvik etmek. Belge sayesinde yatırımın maliyeti düşer, yatırımcı çeşitli vergi ve prim avantajları kazanır.

Belgeyi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü) düzenler. 2025 itibarıyla belge yalnızca elektronik ortamda, E-TUYS sistemi üzerinden verilir.

2. 2025’te ne değişti? (Yeni sistem)

30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeni bir teşvik sistemi yürürlüğe girdi. Bu karar, 2012’den beri uygulanan eski sistemi (2012/3305 sayılı Karar) yürürlükten kaldırdı.

Yeni sistem daha stratejik ve proje odaklıdır. Sadece üretim ve istihdamı değil, aynı zamanda yeşil dönüşüm (çevre dostu üretim), dijital dönüşüm, dışa bağımlılığın azaltılması ve uluslararası rekabet gücünü önceliklendirir.

3. Sistemin Genel Yapısı

Yeni teşvik sistemi başlıca iki ana çatı üzerine kuruludur:

Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi (proje bazlı)

Büyük ve stratejik yatırımlara yöneliktir. Üç programdan oluşur:

  • Teknoloji Hamlesi Programı: 

Bakanlığın belirlediği “öncelikli ürün listesi”ndeki ürün ve teknolojilere yönelik yatırımları destekler. Başvurular Teknoloji Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi tarafından proje bazında incelenir.

  • Yerel Kalkınma Hamlesi Programı: 

Bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılması ve illerin rekabet gücünün artırılması amacıyla, her il için ayrı belirlenen “yerel yatırım konuları listesi” çerçevesinde yürütülür; Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü tarafından koordine edilir..

  • Stratejik Hamle Programı: 

Katma değeri yüksek, arz güvenliğini destekleyen, dışa bağımlılığı azaltan ve Ar-Ge yoğunluğu yüksek imalat yatırımları ile Dijital Dönüşüm ve Yeşil Dönüşüm programları kapsamındaki yatırımları kapsar. Asgari sabit yatırım tutarı, yüksek teknolojili ürünlerde 100 milyon TL, diğer yatırımlarda 200 milyon TL’dir. Başvurular önce Genel Müdürlük tarafından ön değerlendirmeye tabi tutulur (ihracatın ithalatı karşılama oranı, katma değer oranı, öz kaynak oranı gibi beş kriterden en az üçünün sağlanması aranır), ardından bir kalkınma/yatırım bankasınca hazırlanan fizibilite raporuna göre karara bağlanır.

Sektörel Teşvik Sistemi

Daha geniş bir yatırımcı kitlesine yöneliktir. İki alt başlığı vardır:

  • Öncelikli Yatırımlar: 

Savunma sanayii, Ar-Ge ve tasarım merkezi yatırımları, maden arama/işletme, LNG ve yeraltı doğal gaz depolama, veri merkezleri, demiryolu-denizyolu-havayolu taşımacılığı, turizm konaklama yatırımları, özel sektör eğitim yatırımları, yaşlı/engelli bakım merkezleri, sera yatırımları ve yüksek/orta-yüksek teknolojili ürün üretimine yönelik belirli tutarların (örneğin yüksek teknolojili üretimde 500 milyon TL, orta-yüksek teknolojide 1 milyar TL) üzerindeki yatırımlar gibi geniş bir liste bu kapsamda desteklenir.

  • Hedef Yatırımlar: 

Kararın eki olan yatırım konuları listesinde yer alan ve belirtilen şartları sağlayan diğer yatırımları kapsar.

Bölgesel teşvikler, illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyine göre 6 bölgeye ayrılarak uygulanır. Destek miktarı 1. bölgeden 6. bölgeye doğru artar; yani en az gelişmiş bölgeler (6. bölge) en yüksek desteği alır. Ayrıca 289 ilçe “alt bölge” olarak ek desteklerden yararlanır.

4. Sağlanan destekler

Belge kapsamında yatırımcıya sağlanabilecek başlıca destekler şunlardır:

Destek Ne işe yarar?
KDV İstisnası Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yurt içinden ve yurt dışından temin edilecek yatırım malı makine ve teçhizat için katma değer vergisinin ödenmemesi şeklinde uygulanır
Gümrük Vergisi Muafiyeti Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yurt içinden ve yurt dışından temin edilecek yatırım malı makine ve teçhizat (Her makine ve teçhizat için geçerli değil) için katma değer vergisinin ödenmemesi şeklinde uygulanır
Vergi İndirimi Gelir veya kurumlar vergisinin, yatırım için öngörülen katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli olarak uygulanmasıdır.
SGK İşveren Payı Desteği Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı yatırımla sağlanan ilave istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmının yarısı ya da tamamının Bakanlıkça karşılanmasıdır
Faiz / Kâr Payı Desteği Teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının %70’ine kadar kullanılan krediye ilişkin ödenecek faizin veya kâr payının belirli bir kısmının karşılanmasıdır
Makine Desteği Teşvik belgesinin yatırım süresi içinde temin edilen ve diğer masraflar hariç sadece makine ve teçhizatın birim fiyatı 2,5 milyon Türk Lirası ve üzerinde olan makine ve teçhizat bedelinin %25’inin Bakanlıkça ödenmesidir.
Yatırım Yeri Tahsisi Yatırıma uygun arazi/arsa tahsis edilebilir.
Sigorta Primi Desteği (Sadece 6 ncı Bölge) Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı yatırımla sağlanan ilave istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmının Bakanlıkça karşılanmasıdır.
  1. bölgede (en az gelişmiş iller) ek olarak SGK işçi payı desteği ve gelir vergisi stopajı desteği de uygulanır. Yararlanılacak desteklerin tür ve oranı; yatırımın bölgesine, sektörüne ve programına göre değişir.

5. Kimler alabilir ve asgari tutar

Gerçek kişiler, şirketler ve diğer yatırımcılar başvurabilir. 2025’te belge verilen başlıca alanlar: imalat, enerji, madencilik, tarım ve hayvancılık, turizm, eğitim, sağlık, Ar-Ge ile yeşil ve dijital dönüşüm yatırımlarıdır.

Belge alabilmek için yatırımın belirli bir asgari tutarın üzerinde olması gerekir. 2026 tutarları (1 Ocak 2026’dan itibaren, %25,49 yeniden değerleme oranıyla güncellenmiştir):

  • 1. ve 2. bölgeler için en az 15.100.000 TL.
  • 3., 4., 5. ve 6. bölgeler için en az 7.500.000 TL.

Bazı özel programlarda alt sınır farklıdır: yeşil ve dijital dönüşüm yatırımlarında 62.700.000 TL, yüksek teknolojili ürün üretiminde 125.000.000 TL, finansal kiralamaya konu makine-teçhizatta toplam 3.800.000 TL. Tutarlar her yıl güncellendiğinden başvuru öncesi teyit edilmelidir.

6. Nasıl başvurulur?

Başvuru tamamen elektronik ortamda, E-TUYS (Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi) üzerinden yapılır. Genel adımlar:

  1. Yetkilendirme: Yetkilendirme talebi, kayıtlı e-posta (KEP) yoluyla Bakanlığa iletilir. Onaylanınca yetkili kişi E-TUYS’a giriş yapabilir.
  2. Başvuru dosyası: Yatırım projesi, tanıtım dosyası, finansal tablolar ve ekler elektronik ortamda hazırlanır.
  3. Gönderim ve onay: Belgeler E-TUYS üzerinden ve gerekli evrak KEP ile Bakanlığa sunulur, inceleme sonrası belge düzenlenir.

Belgeyi aldıktan sonra yatırım, belgede yazan süre ve şartlara uygun şekilde tamamlanmalı; süresi içinde “tamamlama vizesi” alınmalıdır. Şartlara uyulmazsa alınan destekler geri istenebilir.

7. Başvuru harçları (2026)

Başvuruda yatırım tutarına göre değişen bir müracaat harcı ödenir. 2026 yılı tutarları:

Yatırım tutarı Müracaat harcı
20 milyon TL’ye kadar 11.000 TL
20 – 50 milyon TL arası 25.000 TL
50 – 100 milyon TL arası 50.000 TL
100 milyon TL üzeri 75.000 TL

Ayrıca belge üzerinde sonradan yapılan her bir revize işlemi (sabit yatırım tutarı, destek unsuru, makine listesi güncellemesi, belge zayi vb.) için adet başına 5.000 TL, iptal edilen belgenin yeniden açılması için 11.000 TL alınır. Harç tutarları her yıl güncellenir; başvuru öncesi güncel rakamlar teyit edilmelidir.

8. Özet

  • Yatırım Teşvik Belgesi, devlet desteklerinden yararlanmak için alınan resmi bir belgedir.
  • 30 Mayıs 2025’te 9903 sayılı yeni karar yürürlüğe girdi; sistem daha stratejik, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı hale geldi.
  • Başlıca destekler: KDV istisnası, gümrük muafiyeti, vergi indirimi, SGK işveren payı, faiz desteği, makine desteği, yer tahsisi.
  • Başvuru E-TUYS üzerinden elektronik yapılır; belgeyi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı düzenler.
  • 2026 asgari yatırım tutarı bölgeye göre 7,5–15,1 milyon TL; başvuru harcı 11.000–75.000 TL’dir.

Kaynaklar